Przejdź do głównej zawartości

Kolejowe dziedzictwo kulturowe Dolnego Śląska...

Opublikowane: Autor:
Dolny Śląsk obfituje w liczne zabytki stanowiące materialne dziedzictwo kulturowe regionu. Jednak są to nie tylko ukazujące przekrój niemalże wszystkich epok zamki, pałace, zabytki sakralne, historyczne układy urbanistyczne miast, kamienice czy charakterystyczne dla Górnych Łużyc domy szachulcowe. Szeroki krajobraz kulturowy Dolnego Ślaska czy w ogóle całego obszaru historycznego Śląska ma do zaoferowania wiele obiektów wartych poznania.

Cały region niesie, więc ogromny potencjał turystyki kulturowej, posiadającej nie tylko walor turystyczny właśnie, ale również edukacyjny, kształtujący świadomość historii i kultury regionu. Niestety też wiele obiektów zostało skazanych na straty i zapomnienie, o czym przypominają E. Dawidejt-Drobek i W. Drobek „[...] Znaczna część spuścizny skazana została na zapomnienie lub nawet wymazana krajobrazu kulturowego jako obca etnicznie lub klasowo. [...]”1.

Tym razem chciałbym przedstawić zabytek kolejnictwa, przypominający o rozwoju regionu. Kolej miała wpływ nie tylko na przemysł, ale również dzięki niej zmieniał się krajobraz kulturowy dzięki możliwości znacznie szybszego podróżowania. Dolny Śląsk wprawdzie od wieków był wielokulturowy. Jednakże po II wojnie światowej, to między innymi dzięki kolei właśnie napływająca ludność z Kresów Wschodnich mogła zacząć się osiedlać na tak zwanych Ziemiach Odzyskanych, a tym samym ponownie zmieniać kulturowo cały region. Okres między 1945 rokiem a przełomem i zmianami, jakie zaszły w 1989 roku, to czas, kiedy starano się ukrywać wielokulturowość regionu i utrzymywać w świadomości społecznej obraz monoetniczność nie tylko Dolnego Śląska, ale i całego kraju2. Dopiero w latach 90. XX wieku do głosu zaczęła dochodzić pamięć o spuściźnie, jaką pozostawili na dolnośląskiej ziemi dawni mieszkańcy, a mniejszości, które tutaj pozostały mogły zacząć z powrotem przypominać o swojej obecności, kulturze i tradycjach3.

Wiele ciekawych miejsc skrywa się wśród mniejszych miejscowość, niejednokrotnie pomijanych. Wracając zatem do kolei, zabytkowe obiekty kolejowe z przełomu XIX i XX stulecia nierzadko mają w sobie wiele uroku. W miejscowości Malczyce leżącej w powiecie Średzkim, nieopodal ciągle czynnego dworca kolejowego znajdują się dwie zabytkowe wieże ciśnień oraz budynek parowozowni. Wszystkie budowle wzniesione są z cegły. Do dziś na budynku parowozowni dostrzec można nazwę miejscowości w języku niemieckim, co bez wątpienia przypomina o mieszkańcach regionu sprzed wojny, a którzy pozostawili wiele świadectw swojej obecności. Niewiele informacji można jednak znaleźć, na temat historii owych obiektów. Wieże ciśnień, a przynajmniej jedna została wybudowana w 1909 roku4. W każdym razie przemierzając Dolny Śląsk i poznając jego dziedzictwo kulturowe, warto odwiedzać małe miejscowości, a nie tylko obiekty, które rozsławione są w skali całego kraju.

1E. Dawidejt-Drobek, W. Drobek „Wielokulturowa przeszłość we współczesnym dyskursie turystyki kulturowej na pograniczu polsko-czeskim” [w:] „Multicultural Studies 2/2016 ”, s. 88
2W. Burszta „Antropologia kultury”, Poznań 1998, s. 142
3A. Piasecka „Wielokulturowość po polsku o polityce wielokulturowości jako mechanizmie umacniania polskości” [w:] „Kultura i społeczeństwo 2013, nr 3”, s. 129

4http://wiezecisnien.eu/dolnoslaskie/malczyce_pkpnr1/ (dostęp 11.01.2020)


Kolejowe wieże ciśnień Malczyce fot. Tomek Jarczak

Zabytkowa parowozownia fot. Tomek Jarczak
fot. Tomek Jarczak

Wnętrze parowozowni fot. Tomek Jarczak




Etykiety:

Komentarze

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

Ewolucja, dyfuzja kulturowa i akulturacja – drogi i koncepcje zmiany kulturowej

Autor: Opublikowane:
Zmienność jest jedną z podstawowych cech kultury. Nawet w ciągu życia jednego pokolenia można zauważyć szereg zmian zachodzących w społeczeństwie, a przede wszystkim współcześnie. Zmieniają się zwyczaje, nurty w sztuce, architekturze, literaturze, moda, zmienia się język.  Nierzadko dzieje się tak w wyniku wzajemnego wpływu na siebie zróżnicowanych kultur świata.  Dlatego też badania zmiany kulturowej interesują antropologów od dawna. Niewątpliwie jest to w ogóle kwestia interdyscyplinarna obejmująca znacznie więcej nauk humanistycznych. Akulturacja i dyfuzja kulturowa w antropologii kultury są terminami pokrewnymi, które odnoszą się do zmian kulturowych, jakie mogą zachodzić na styku różnych, odmiennych systemów kultowych. Jest to zatem zjawisko zauważalne od czasów najdawniejszych, gdyż ludzie zawsze się przemieszczali, spotykając na swojej drodze inne społeczności, nierzadko mając późniejszy wpływ na siebie. Dziś w ciągłym i postępującym procesie globalizacji, łatw...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej

Franz Kafka na ekranie #notatka o filmie

Autor: Opublikowane:
Franz Kafka na ekranie... W kulturze XXI wieku rozwinął się prąd, który współczesna humanistyka określa jako metamodernizm. W dyskursie kulturowym metamodernizm obejmuje literaturę, sztukę, filozofię i ogólnie rzecz ujmując myśl humanistyczną. Prąd ten balansuje między założeniami modernizmu i postmodernizmu, z całą pewnością zachowując postmodernistyczną intertekstualność. Przełom XIX i XX wieku to czas wielkich przemian w przestrzeni ówczesnej kultury i sztuki. Jest tak, ponieważ w tym czasie zaczyna się rozwijać modernizm i awangarda, a z nimi nowe nurty i kierunki w sztuce, w tym również w literaturze. Na początku dwudziestego stulecia niemały wpływ na literaturę ma także psychoanaliza. Wśród modernistycznych nurtów i stylów literackich pojawiają się takie jak symbolizm, egzystencjalizm, ekspresjonizm, dadaizm, futuryzm, czy surrealizm. Przełom wieków jest również czasem wyzwolenia twórczego i zerwania ze wcześniejszą estetyką, realizmem i klasycznymi konwencjami. To cz...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej

Kulturotwórcza rola mediów

Autor: Opublikowane:
  Przyglądając się kulturze współczesnej, nie sposób pominąć zagadnień dotyczących mediów masowych, nowych mediów i przekazywania przez nie informacji. Dziś media masowe są jednym z kluczowych nośników informacji, a ilość i łatwość przekazywania komunikatów, jakie otrzymujemy niemalże w każdym momencie, powoduje, że nierzadko przyswajane są w sposób fragmentaryczny. Jednakże media bez wątpienia pełnią szereg funkcji społecznych, oddziałują na kształtowanie światopoglądu, norm, wzorców i opinii. Dlatego też należy zwrócić uwagę na kulturotwórczą rolę mediów, ich pozytywne aspekty, jak również zagrożenia, które mogą wywoływać. Nie da się ukryć, że jeszcze jedną ważną funkcją mediów masowych jest funkcja rozrywkowa. Dzięki możliwości przekazywania i odbierania informacji kształtuje się oraz utrwala system wyobrażenia o otaczającym świecie. Zwłaszcza w erze cyfrowej media wpływają na obraz świata na niewyobrażalną wcześniej skalę. Powiedzieć, że przez media doświadczamy...
Prześlij komentarz
Czytaj więcej